Z wiatrem w zawody
Etatowy rekordzista - Ernst Henne
Tomasz
Szczerbicki, zdjęcia
z archiwum autora
Demon zwany „magia szybkości” towarzyszył człowiekowi od zawsze. W
pierwotnych cywilizacja, z pobudek ekonomicznych, ścigano się
pieszo, kto pierwszy dopadnie i uśmierci zwierzę. Starożytni Grecy i
Rzymianie urządzali widowiskowe wyścigi zaprzęgów konnych.
Średniowiecze to okres rozkwitu wyścigów konnych. Kiedy, pod koniec
XIX wieku, pojawiły się pierwsze motocykle zaczęto organizować
wyścigi – kto najszybciej...
Biciem rekordów szybkości zajmowano się od pionierskich lat
motocyklizmu, jednak pierwszy oficjalny, światowy rekord prędkości w
jeździe na motocyklu ustanowiony został
14 lipca 1920
roku w Daytona w USA. Wtedy to Ernie Walker jadąc motocyklem Indian
osiągnął prędkość
167,67 km/h.
„Kości zostały rzucone”.
Na pobicie pierwszego rekordu trzeba było czekać 3 lata. Dokonał
tego Fred Dixon jadąc motocyklem Harley-Davidson. Jeszcze tego
samego roku Claude Temple, późniejszy współtwórca rekordowych
motocykli firmy OEC, na motocyklu British-Anzani pobił rekord Dixona
osiągając prędkość
174,58 km/h.
W roku 1924 w szranki walki o miano „najszybszego motocykla na
świecie” stanęła elitarna, angielska wytwórnia Brough-Superior,
której pojazdy po dziś dzień nazywane są motocyklowymi
Rolls-Royce'ami. Za sprawą pojazdów tej firmy był trzykrotnie bity
światowy rekord. Po raz pierwszy stało się to właśnie w 1924 roku,
kiedy Herbert Le Vack osiągnął prędkość
191,59 km/h.
Magiczną wówczas prędkość 200 km/h przekroczono w 1928 roku, kiedy
to angielski kierowca Oliver Baldwin, jadąc motocyklem Zenith
wyposażonym w silnik JAP, uzyskał szybkość
200,56 km/h.
W połowie lat 20. wiele światowych firm produkujących motocykle
zaczęło upatrywać skutecznych możliwości reklamy przez osiąganie
sukcesów sportowych. Rozpoczęły się złote lata wyścigów Turist
Trophy na wyspie Man, narodowych wyścigów Grand Prix oraz zwiększyło
się zainteresowanie biciem rekordów prędkość.
Warto w tym miejscu spojrzeć jak w Polsce zapatrywano się na
motocyklowe rekordy prędkości. Jedna z pierwszych prób odbyła się
28 września 1925
roku na szosie niedaleko Warszawy. Witold Rychter jadąc Nortonem 500
ustanowił wtedy Polski rekordową prędkość, który wyniósł
120 km/h. Już 29 maja następnego roku, ten sam zawodnik poprawił ten
wynik. Jadąc wyścigowym Indianem osiągną prędkość 134,48 km/h.
Kolejni śmiałkowie znaleźli się niebawem. Doświadczony poznański
zawodnik Michał Nagengast w 1928 roku poprawił rekord. Jadąc
motocyklem Rudge 500 osiągnął prędkość 159 km/h. Do 1939 roku
oficjalny rekord został poprawiony jeszcze o
4 km
i wyniósł
163 km/h.
Dokonał tego wspomniany Michał Nagengast.
Ciekawym wydarzeniem w naszym kraju, w roku 1933, była próba
przekroczenia motocyklem prędkości 200 km/h. W światowym sporcie nie
był to już specjalny wyczyn, gdyż dokonał tego M. Baldwin w 1928
roku jadąc motocyklem Zenith-JAP 1000, a w 1933 roku światowy rekord
wynosił już 244,4 km/h. W Polsce jednak jeszcze wtedy nikt z taką
prędkością nie jechał. Specjalny, rekordowy motocykl „Sokół” został
przygotowany w PZInż. W bardzo lekką ramę specjalnej konstrukcji
wmontowano najnowocześniejszy wówczas dwucylindrowy, ośmiozaworowy
silnik JAP o poj. 996 cm3, który rozwijał moc ok. 55-60 KM
przy
5000-5500 obr/min. Cały motocykl ważył zaledwie 105 kg. Tego
eksperymentalnego „Sokoła” dosiadali tylko Witold Rychter i Tadeusz
Tomaszewski. Z powodów propagandowych do oficjalnego bicia rekordu
nie doszło, gdyż władze wojskowe (zarządzające zakładami PZInż.)
zabroniły tej próby, motywując, że motocykl miał silnik angielski, a
nie polski. Nie oficjalnie jednak grupka warszawskich motocyklistów
sprawdziła na co stać ten „wynalazek” i na asfaltowej drodze
Wilanowskiej, w Warszawie, Wilold Rychter osiągnął nim prędkość ok.
204–207 km/h.
 |
|
 |
| |
Joe Wright na rekordowym
motocyklu "OEC Temple Jap", na którym pobił rekord w 1930
roku. Motocykl ten zbudowany został przez innego rekordzistę
- Claude Temple. |
| |
 |
|
Ernst Jakob Henne, etatowy
rekordzista. Henne urodził się w 1904 roku a zmarł w maju
2005 roku. Piszący te słowa - Tomasz Szczerbicki - był
jedynym polskim dziennikarzem, który w marcu 2003
roku przeprowadził z nim wywiad. |
|
Rekordowy motocykl Sokół,
zbudowany w Państwowych Zakładach Inżynierii. Motocykl
ten miał przekroczyć magiczną wówczas barierę 200 km/h i na
nieoficjalnych próbach to się udało. |
W 1929 roku, na arenę walki o miano „najszybszego” wkroczyła, w owym
czasie młoda motocyklowym stażem, niemiecka firma BMW i jej etatowy
rekordzista – Ernst Henne. W niecały miesiąc po najszybszym
przejeździe Herberta Le Veck (dosiadającego Brough-Superiora), Ernst
Henne ustanawia, na motocyklu BMW 750 ze sprężarką, nowy rekord
wynoszący 215,48 km/h. W historii światowych, motocyklowych rekordów
prędkość zawodnik ten, dosiadając motocykli BMW, siedmiokrotnie
osiągał najlepsze wyniki. Nikomu w historii tej dyscypliny nie udało
się tego powtórzyć. Jego ostatni, ustanowiony w 1937 roku,
motocyklowy rekord został pobity dopiero w 1951 roku. Na swoim
koncie Ernst Henne posiadał ogółem 76 rożnych – samochodowych i
motocyklowych – rekordów prędkości.
Niemiec Ernst Henne był bardzo utalentowanym i wszechstronnym
zawodnikiem. Urodzony w 1904 roku, swoja karierę sportową rozpoczął
ścigając się na motocyklach w zawodach Grand Prix. Triumfował między
innymi w motocyklowych: GP Francji, GP Niemiec, GP Włoch, GP
Hiszpanii, GP Czechosłowacji. W drugiej połowie lat 30. można go
było również zobaczyć na trasach terenowych rajdów „Six days”, a
także ścigał się samochodami marki Mercedes i BMW.
Swój ostatni, światowy motocyklowy rekord prędkości ustanowił
28 listopada 1937
roku jadąc specjalnym motocyklem BMW 500 wyposażonym w sprężarkę
Zoller. Pojazd ten rozwijał moc ok.
95 KM
przy 8000 obr./min.
Trudno powiedzieć jak potoczyłaby się historia tego zawodnika i
dominacji motocykli BMW w „wyścigach z wiatrem”, gdyby nie wybuch II
wojny światowej. Ten konflikt przerwał wszelki rozwój sportów
motorowych na ponad 10 lat. Mimo że wojna trwał tylko 6 lat w
zniszczonej Europie długo po jej zakończeniu nie myślano o
rywalizacji sportowej.
Mimo licznych wypadków i kontuzji w
czasie czynnego uprawiania sportów motorowych, Ernst Henne dożył w
dobrym zdrowiu do 101 lat. Zmarł w maju 2005 roku. Jego śmierć była
zamknięciem ważnego rozdziału w historii sportowych zmagań
motocyklistów w latach 20 i 30.
W marcu 2003 roku kilkakrotnie
spotkałem się z nim w jego domu na Wyspach Kanaryjskich, gdzie w
ostatnich latach mieszkał. W lutym 2004 roku Henne obchodził 100
urodziny, co stało się poniekąd również świętem firmy BMW.
Obecny
motocyklowy rekord prędkości należy do Amerykanina Dave Campos,
który w dniu 14 lipca 1990 roku, jadąc motocyklem Harley-Davidson,
osiągnął prędkość 515,42 km/h.

Oficjalne światowe rekordy prędkości w jeździe na motocyklu
do szybkości 400 km/h:
|
Rok |
Kierowca |
Motocykl i pojemność silnika |
Prędkość |
|
1920
1923
1923
1924
1926
1928
1929
1929
1930
1930
1930
1932
1934
1935
1936
1937
1937
1937
1951
1955
1956
1962
1966
1970
|
Ernie Walker
Fred Dixon
Claude Temple
Herbert Le Veck
Claude Temple
Oliver Baldwin
Herbert Le Veck
Ernst Henne
Joe Wright
Ernst Henne
Joe Wright
Ernst Henne
Ernst Henne
Ernst Henne
Ernst Henne
Eric Fernihough
Piero Taruffi
Ernst Henne
Wilhelm Herz
Russell Wright
Wilhelm Herz
Bill Johnson
Bob Leppan
Don Vesco |
Indian 994 cm3
Harley-Davidson
British-Anzani 996 cm3
Brough-Superior 998 cm3
OEC-Temple 996 cm3
Zenith-JAP 996 cm3
Brough-Superior 998 cm3
BMW 735 cm3
OEC-Temple 994 cm3
BMW 735 cm3
Zenith-JAP 998 cm3
BMW 735 cm3
BMW 735 cm3
BMW 735 cm3
BMW 495 cm3
Brough-Superior 995 cm3
Gilera 492 cm3
BMW 495 cm3
NSU 499 cm3
Vincent-HRD 998 cm3
NSU 499 cm3
Triumph 649 cm3
Triumph 1298 cm3
Yamaha
700 cm3 |
167,67
km/h
170,88
km/h
174,58
km/h
191,59
km/h
195,33
km/h
200,56
km/h
207,33
km/h
215,48
km/h
220,99
km/h
221,54
km/h
242,59
km/h
244,40
km/h
246,06
km/h
256,04
km/h
272,00
km/h
273,24
km/h
274,18
km/h
279,50
km/h
290,32
km/h
297,64
km/h
338,09
km/h
361,41 km/h
395,28
km/h
405,25
km/h |